HR-manager en CISO bespreken vroege signalen van burn-out in securityteams aan de hand van een kennismatrix

Burn-out in securityteams: vroege signalen en wat HR kan doen.

Burn-out in securityteams kondigt zich zelden plotseling aan. Neem de analist die het SIEM van binnen en van buiten kent. Hij heeft in twee jaar geen twee weken achter elkaar vrij genomen, omdat er dan niemand is die zijn werk kan overnemen. Zijn training is drie keer verschoven, โ€œna de migratieโ€. In het teamoverleg zegt hij steeds minder. Niemand noemt het een probleem, want hij levert nog steeds. Tot hij zich op een maandag ziek meldt en een half jaar wegblijft. Achteraf waren de signalen er allemaal, twee kwartalen eerder. Dit artikel gaat over die signalen, en over wat HR kan doen voordat het verzuim wordt.

In het kort
– Burn-outklachten nemen landelijk toe: 20,7 procent van de werknemers had ze in 2025, bij 25- tot 34-jarigen 28,2 procent.
– In securityteams zijn de vroege signalen vaak zichtbaar: uitgestelde opleidingen en vakantie, minder initiatief, overwerk dat normaal wordt en รฉรฉn naam bij elk incident.
– De grootste structurele oorzaak is de onmisbare specialist: รฉรฉn persoon die alles weet en nooit weg kan.
– HR kan ingrijpen met een gesprek, de bedrijfsarts, ontwikkelruimte en vooral door een tweede persoon op te leiden.

Waarom burn-out in securityteams een HR-onderwerp is

Volgens de Nationale Enquรชte Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO, zoals gepubliceerd door het RIVM, had in 2025 20,7 procent van de werknemers burn-outklachten. Dat is het hoogste aandeel sinds 2014. Bij werknemers van 25 tot 34 jaar was het 28,2 procent, precies de leeftijdsgroep waarin veel SOC-analisten en junior securityspecialisten vallen. Het Arboportaal noemt werkstress de meest voorkomende beroepsziekte.

Werkgevers moeten volgens het Arbobesluit beleid voeren om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of te beperken, en werkdruk is daar een van de twee hoofdbronnen van. Dat maakt burn-out in securityteams geen zaak van de CISO alleen. De operationele oorzaken in een SOC, zoals alertvolume, gebrek aan context en isolatie in nachtdiensten, beschreven we al in alert fatigue in het SOC. Dit artikel kijkt vanuit HR: wat zie je van buiten het team, en wat kun je doen?

Vijf vroege signalen van burn-out in securityteams

Geen van deze signalen is een diagnose. Een medewerker die zijn vakantie uitstelt, kan daar goede redenen voor hebben. Bij burn-out in securityteams gaat het om het patroon. Zie je drie of meer signalen bij dezelfde persoon of in hetzelfde team, dan is het tijd voor een gesprek.

1. Opleiding en vakantie schuiven steeds op

Een geplande training wordt verzet โ€œtot het rustiger isโ€, en het wordt nooit rustiger. Vakantiedagen stapelen zich op. In het HR-systeem is dit het makkelijkst te zien, en het is vaak het eerste signaal van burn-out in securityteams: iemand gelooft niet meer dat het werk zonder hem doorloopt.

2. Minder initiatief en minder meldingen

Een analist die vroeger zelf verbeteringen voorstelde, doet alleen nog wat er gevraagd wordt. Hij meldt minder afwijkingen of escaleert minder, terwijl er evenveel gebeurt. De energie om alles op te volgen is op. Een CISO ziet dat terug in de cijfers; HR hoort het in een gesprek.

3. Overwerk wordt normaal

Incidenten lopen uit, piketdiensten roteren niet en avondwerk wordt verwacht in plaats van uitzonderlijk. Kijk naar de werkelijke uren en naar wie er in het piketrooster staat. Vaak is dat een kleinere groep dan op papier. Structureel overwerk is een van de duidelijkste voorlopers van burn-out in securityteams.

4. Cynisme over het werk

โ€œHet heeft toch geen zinโ€, โ€œdie tooling werkt nooitโ€ of โ€œniemand luistertโ€. Cynisme is een bekend kenmerk van burn-outklachten en bij burn-out in securityteams vaak goed te horen, omdat het werk afhangt van tools en beslissingen waar de analist zelf weinig over te zeggen heeft.

5. Eรฉn naam bij elk incident

Kijk naar de incidentverslagen van het afgelopen halfjaar. Staat er bij de lastige incidenten steeds dezelfde naam? Dan heb je een onmisbare specialist, en dat is het belangrijkste structurele risico voor burn-out in securityteams.

De onmisbare specialist: het structurele risico

In veel securityteams bestaat er รฉรฉn persoon die de complexe meldingen afhandelt, de detectieregels kent of weet hoe forensisch onderzoek werkt. Zolang het goed gaat, voelt dat efficiรซnt. In werkelijkheid draagt die persoon het hele risico. Hij kan niet ziek worden, geen vakantie nemen en niet naar een training, en dat weet hij. Die druk bouwt zich op, ook als de werkdruk per dag niet extreem lijkt. Een eenvoudige test: kan deze persoon twee weken weg zonder dat er werk blijft liggen of hij gebeld wordt? Is het antwoord nee, dan rust er te veel op รฉรฉn paar schouders.

Breng daarom samen met de CISO in kaart wie wat kan. Een eenvoudige kennismatrix volstaat: per taak, zoals triage, incident response, detectieregels en forensisch onderzoek, wie het zelfstandig kan, wie het met begeleiding kan en wie het nog niet kan. Elke taak met รฉรฉn naam in de eerste kolom is een plek waar burn-out in securityteams kan ontstaan, en tegelijk een continuรฏteitsrisico. Bij het samenstellen van een SOC-team hoort die vraag vanaf het begin thuis.

Wat HR kan doen voordat het verzuim wordt

Begin bij een vermoeden van burn-out in securityteams met een gesprek dat los staat van prestaties. Vraag hoe het werk gaat, wat iemand zou laten vallen als het kon en wanneer hij voor het laatst echt vrij was. Een beoordelingsgesprek is daarvoor de verkeerde plek; zorg voor een apart moment.

Wijs op de bedrijfsarts. Volgens het Arboportaal kan een werknemer ook zonder gezondheidsklachten naar het open spreekuur van de bedrijfsarts, met vragen over werk en gezondheid. Het doel daarvan is klachten en verzuim te voorkomen. Veel medewerkers weten niet dat dit kan.

Maak het voorkomen van burn-out in securityteams expliciet onderdeel van het beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting. Kijk met de CISO naar het piketrooster, de verdeling van incidenten en de vraag of iedereen zijn vakantie echt opneemt. En leg ontwikkelruimte vast als afspraak die niet verschuift. Hoe opleiding als arbeidsvoorwaarde werkt, beschreven we in opleiding als arbeidsvoorwaarde.

Een tweede persoon opleiden

De meest structurele maatregel tegen burn-out in securityteams is zorgen dat geen enkele taak op รฉรฉn persoon rust. Dat betekent een tweede persoon opleiden voor de taken waar nu รฉรฉn naam staat. Dit overzicht koppelt de meest voorkomende situaties aan een route:

SituatieWie je opleidtPassende opleiding
Eรฉn analist handelt bijna alle meldingen afEen collega uit servicedesk of IT-beheer met interesse in securitySOC T1 + T2 Analyst, 600 academische uren, ook in de avond
Eรฉn Tier 2-analist draagt alle zware incidenten en detectieregelsEen tweede analist met minimaal een jaar ervaring als Tier 1 of Tier 2SOC T3 Analyst, 250 academische uren, ook in deeltijd
Eรฉn persoon weet hoe je bewijs veiligsteltEen tweede analist of IT-beheerderCyber Forensics Expert, acht dagen

Er zit een tweede voordeel aan. Voor de onmisbare specialist zelf is het opleiden van een opvolger vaak een opluchting en een kans om door te groeien, zoals we beschreven bij doorgroeien als retentie-instrument. En het vertrek van iemand die op zijn tenen loopt, kost meer dan een opleiding; zie de kosten van een onbezette vacature.

Eรฉn kanttekening is belangrijk. Opleiding helpt om burn-out in securityteams te voorkomen. Wie al burn-outklachten heeft, heeft eerst rust en begeleiding nodig, in overleg met de bedrijfsarts. De tweede persoon leid je juist op zodat die rust mogelijk wordt.

Veelgestelde vragen

Hoe herken je burn-out in securityteams vroeg?

Let op patronen: uitgestelde opleidingen en vakantie, minder initiatief, overwerk dat normaal wordt, cynisme en steeds dezelfde naam bij lastige incidenten. Drie of meer signalen bij รฉรฉn persoon of team zijn een reden voor een gesprek.

Wat is de rol van HR bij burn-out in securityteams?

HR kan signalen opmerken, een gesprek voeren buiten de beoordeling, wijzen op het open spreekuur van de bedrijfsarts, werkdruk opnemen in het beleid en ontwikkelruimte vastleggen.

Helpt opleiding tegen burn-out?

Als preventie tegen burn-out in securityteams wel: een tweede persoon opleiden haalt druk weg bij de onmisbare specialist. Voor iemand die al klachten heeft, is eerst rust nodig.

Hoe meet je werkdruk in een securityteam?

Kijk naar werkelijke uren, het piketrooster, opgenomen vakantie, uitgestelde opleidingen en de verdeling van incidenten over het team. Hoe je eerlijke teamcijfers opzet, staat in een KPI-framework voor SOC-teams.

Voorkomen is goedkoper dan vervangen

Burn-out in securityteams is te voorkomen als HR en CISO de signalen samen leggen en de onmisbare specialist niet langer alleen laten. Een gesprek, de bedrijfsarts en een opleiding voor een tweede persoon kosten minder dan een half jaar uitval van iemand die niemand kan vervangen. Teamtrajecten en opleidingen op maat staan op de pagina voor werkgevers, alle niveaus bij de opleidingen en startdata in de agenda. Wil je bespreken wie in jouw team een tweede persoon nodig heeft, plan dan een kennismaking.